Tel: +90 (412) 241 1000/8568 | Mail: cumaliz@yahoo.com


Phytolacca americana L. 
ADLANDIRMA
Latince: Phytolacca americana L. 
Sinonim: Phytolacca decandra L., P. vulgaris Crantz, P acinos Roxb., P. vulgaris Bubani
Türkçe: Şekerci otu, Şekerci boyası, Amerikan üzümü, Acımur, Dünya Güzeli
İngilizce: Common Pokeweed , Pocan, poke, pokeweed, Virginian poke, American nightshade, garged weed, pigeon berry, red ink plant, Virginian poke
Orjini: Kuzey Amerika
TAKSONOMIK GRUPLANDIRMA
Alem:
Plantae
Şube:
Charophyta
Sınıf:
Equisetopsida
Alt Sınıf:
Magnoliidae
Takım:
Caryophyllales
Aile:
Phytolaccaceae
Cins:
Phytolacca

DOSYALAR
Alıntı için: AKYOL N., ÖNEN H., SARI T., 2015. Phytolacca americana L. S: 441-449. TÜRKİYE İSTİLACI BİTKİLER KATALOĞU,  Editör Huseyin ONEN, T.C. GIDA, TAR. VE HAY. BAKANLIĞI. TAGEM, Bit. Sağ. Araş. Daire Başk., Ankara, ISBN: 978-605-9175-05-0 
TANIMI VE BİYOLOJİSİ
P. americana tohumla üreyen ve kolaylıkla kök sürgünleriyle çoğalan çok yıllık bir bitkidir (Şekil 5). Bitki 1-3 metre veya daha fazla uzunlukta olan dik ve kalın bir gövdeye sahiptir. Son derece hızlı büyüyen ve yayılan kazık bir köke sahiptir. Kök konik şekilli ve etli bir yapıda olup dış yüzeyi kahverengi bir kabuk ile kaplanmıştır. Yapraklar pinnate, karşılıklı veya halka şeklinde dizilmiştir. Yaprak ayası basit, ovalimsi veya mızrak ucu şekilli, 10-15 cm uzunluk ve 4-12 cm genişliğinde, yaprak kenarları düz, ancak genellikle ve tüysüzdür. Yapraklar hoş olmayan kendine has bir kokuya sahiptir. Haziran - Eylül arasında görülen çiçekler uzun saplı bir salkım şeklinde kümeler halinde bir arada bulunur. Kısa ve beyazımsı renkte bir sapla salkıma bağlanan çiçekler 5 mm çapında, alt kısmı yeşil olan 5 beyaz petal benzeri sepale sahip olup gerçek petalleri bulunmamaktadır. Meyveler üzümsü ve bol sulu meyveler yuvarlak şekilli olup alttan üsten basıktır, başlangıçta kırmızımsı renkte olan meyve ilerleyen dönemde siyaha döner. Her bir meyve ortalama 9 tohum içerir ve bir bitki yaklaşık olarak 48.000 tohum oluşturur (Sellers ve Ferrell, 2013; Anonim, 2014b). Tohumlar parlak siyah renkte, yuvarlağımsı ve 10 mm çapındadır. Yere dökülen tohumlar yaklaşık 40 yıl çimlenmeden dormant halde canlılığını koruyabilmektedir. 
EKOLOJİK İSTEKLERİ VE DAĞILIM ALANLARI
Yeryüzünde  çok farklı bölgelere yayılmış önemli bir istilacı yabancı ot olan P. americana çok farklı iklim koşullarına, ekolojik bölgelere ve tarım sistemlerine adapte olabilmektedir. Bitki tarla bitkileri (mısır, soya fasülyesi vb), çayır ve mera alanları gibi oldukça farklı niteliklere sahip ürünlerde sorun oluşturabilmekte ve tarla kenarlarında sıklıkla görülmektedir. Tarım alanları dışında dere, ormanlık açıklıklar, çalılıklar, nemli çayırlıklar, bataklıklar, kanal ve ırmak kenarlar gibi doğal alanlarda yayın bir şekilde görülmektedir. Bitkiye insan kontrolü altında bulunan; elektrik ve telefon hatları için açılan alanlar, çit kenarları, terk edilmiş boş alanlar, drenaj kanalları, demiryolları boyunca, karayolları  kenarları, ve döküntü alanları gibi çok farklı habitatlarda da sıklıkla rastlanmaktadır (Anonim, 2014b).

P. americana orta seviyede nem içeriğine ve 4,7 - 8,0 aralığında pH'ya  sahip hem kaba hem de ince tekstürlü topraklarda rahatlıkla gelişir. Yüksek kalsiyum içeriğine toleranslı olan bitki ancak düşük tuz konsantrasyonlarına dayanabilir. Bitki hem güneş alan hem de gölgelik alanlarda rahatlıkla büyür. Şekerci otu sahip olduğu güçlü ve derin kök sistemi sayesinde yangınlardan dahi etkilenmez. Yangın sonrası köklerinden yeniden sürerek  hayatiyetini devam ettirir. 

Sürekli yeni bulaşmaların meydana gelmesinin de bir sonucu olarak bitki son derece zengin bir genetik çeşitliliğe sahiptir (Chun ve ark., 2011; Semaga ve ark., 2001). Bu da bir yandan bitkinin çok farklı habitatlarda rahatlıkla gelişmesine olanak verirken diğer yandan istila edilen farklı alanlardaki popülasyonlar arasında önemli fenotipik farklılıkların oluşmasına neden olmaktadır. Bu genotipik ve fenotipik farklılıklar bir taraftan bitkiye uyum kabiliyeti verirken diğer yandan stres koşulları ile hastalık ve zararlılara dayanım, yerel bitkilerle rekabet vb hususlarda bitkiye üstünlük sağlamaktadır. Dolayısıyla da bitki çok farklı iklim ve toprak koşullarına rahatlıkla uyum gösterebilen, günümüzde hemen hemen her kıta ve takım adaya yayılmış önemli bir istilacı yabancı ot konumundadır (Anonim,  2014b; Anonim,  2014c ; Anonim,  2011d ; Anonim,  2008e ; Anonim,  2014f ; Anonim,  2012g ; Ravikiran ve ark., 2011 ; Birrie ve ark., 1998 ; Dufour ve Duror., 2012).

Bitki ülkemizde Karadeniz, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde rapor edilmiştir (TUBIVES, 2014). 2013-2014 yılında yürütülen sürvey çalışmalarında ise bitkinin Karadeniz ve Marmara Bölgelerinde son derece yaygın olduğu (Şekil 6 ) ve söz konusu bölgelerde çok farklı iklim ve toprak koşullarına sahip alanlarda yayılım gösterdiği saptanmıştır.
YAYILMA ŞEKLİ
Günümüzde önemli istilacı türler arasında yer alan P. americana tohumları özellikle bulaşık tohumluk ,hayvan yemi (mısır ve soya ) ve kuşlar aracılığı ile (Mullekum, 2011) rahatlıkla uzak mesafelere ve geniş alanlara yayılabilmektedir. Şekerci boyası tohumları ayrıca; su yolları, güçlü rüzgarlar, hafriyat ve inşaat ekipmanı, tarım makineleri, yol kenarlarında ulaşım araçları tarafından oluşturulan esintiler, bazı yaban hayvanları vb yollarla kısa mesafelere yayılırlar (Anonim,  2014b; Anonim,  2008e; Anonim,  2014f; Anonim,  2012g).

Bitkinin yeni bölgelere taşınması (bulaşması) ve yayılması genel olarak tek bir seferde meydana gelmemekte, başta orijin bölge (Kuzey Amerika) olmak üzere farklı bölgelerden sürekli yeni bulaşmalar meydana gelmektedir. Bunu bitkinin yeni taşındığı alanlardaki genetik çeşitliliğinden anlamak mümkündür (Semaga ve ark., 2001). Bu da bitkinin adaptasyon gücünü arttıran önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır (Chun ve ark., 2011). 
ZARARI VE KONTROLÜ
P. americana tarım ve tarım dışı alanlarda büyük sorunlara neden olabilmekte ve yoğunluk oluşturduğu alanlarda mutlaka mücadele etme yoluna gidilmelidir.

Oluşturduğu Zararlar;

1. Bitki kültür bitkileri ile rekabet unsurları (başta su ve besin maddeleri olmak üzere) için rekabete girmekte ve önemli verim kayıplarına neden olmaktadır. Bu sebeple tarım alanlarındaki zararı tam olarak hesaplanamamasına rağmen Kuzey Amerika'da (orijin bölge) başta soya ve mısır gibi yazlık bitkiler olmak üzere  tarım alanlarında doğal yabancı ot florasının da bir parçası olarak görülmektedir. Amerika'da soya  ve mısır alanlarında yapılan sürveylerde en fazla yoğunluk ve sorun  oluşturan türler içerisinde sıralandığından diğer yabancı otlarla beraber ele alınarak mücadele yoluna gidilmektedir  (Scott ve ark., 2002 ; Mark ve ark., 2005. )

2. Bünyesinde çeşitli allelo-kimyasallar barındıran P. americana' nın yapılan bazı in-vitro çimlendirme denemelerinde bitki tohum çimlenmesi ve fide gelişimi üzerinde yüksek oranda engelleyici etkisinin bulunduğu bilinmektedir. (Xiaohong ve ark., 2012). Dolayısıyla bitki rekabet üstünlüğünün yanı sıra ihtiva ettiği allelokimyasalların da etkisiyle taşındığı ortamda rahatlıkla dominant tür haline gelebilmektedir.

3. P. americana tarımsal ve doğal ekosistemde oluşturduğu sorunların yanında taşındığı bölgede biyolojik çeşitliliği ve yeniden ağaçlandırma çalışmalarını da olumsuz etkilemektedir (ShuQiang ve ark., 2010).

4. İhtiva ettiği zehirli bileşiklerden dolayı da son derece tehlikeli bir bitkidir. Çiftlik hayvanları tarafından tüketildiğinde kan hücrelerine karışmak suretiyle zehirlenmeye yol açar. Dolayısıyla önemli ekonomik kayıplara yol açabilmektedir.

5. Bitki zehirli olduğundan  hayvanlar tarafından tercih edilmez.  Dolayısıyla yoğun olarak bulunduğunda çayır ve mera alanlarının kullanımını önemli ölçüde sınırlandırmaktadır. 

6. Bitki hayvanlar için olduğu gibi insanlar için de zehirlidir. İnsanlar tarafından tüketildiği zaman bitki;  mide krampları, mide de yanma, kusma, ishal, kanlı ishal, şiddetli mide ağrıları, nefes almada güçlük çekme, vb. zehirlenme belirtilerine neden olmaktadır. Yüksek miktarda tüketildiği ise kalp spazmı ve ölümle sonuçlanabilen zararlara neden olabilmektedir (Ravikıran ve ark., 2011; Mullekum, 2011; Anonim,  2014b;  Anonim,  2012o; Anonim,  2014p; Anonim,  2014r; Anonim,  2014s). Dolayısıyla bitkinin oluşturduğu ekonomik kayıplar yanında ölümlere yol açabilmesi yönüyle önemli sosyal ve psikolojik problemler de yol açabilmektedir. Bu sebeple istila ettiği alanların artmasıyla, ekolojik açıdan teşkil edeceği sorunlar yanında insan ve hayvanlara olan olumsuz etkilerinin de artacağı öngörülebilir.

Kontrolü: Bitki sahip olduğu uyum yeteneği, hastalık ve zararlı baskısı altında olmaması, rekabet gücü, oluşturduğu tohum sayısı (48.000 tohum/bitki), tohumlarının 40 yıl süre ile toprakta canlılığını sürdürmesi, sahip olduğu derin kök sistemi nedeniyle uzun yıllar yaşaması ve yangınlardan dahi etkilenmemesi gibi özellikleri dikkate alındığında bir bölgeye bir kez giriş yaptığında tekrar çıkarmak son derece zordur. Tarımsal ekosistemlerde bitki baskı altına alınsa dahi tarım dışı alanlarda oluşturduğu son derece yoğun ve güçlü popülasyonlar sürekli enfeksiyon kaynağı olarak görev yapmaktadır. Bu sebeple özellikle istila edilen alanlarda mücadelesinde bitkiye özel çözümlere ihtiyaç vardır. Mücadelede uygulanabilecek tedbirler maddeler halinde aşağıda sıralanmıştır.

1. Yaşam stratejisi dikkate alındığında şekerci boyası gibi girdiği ortamda hakim duruma geçebilen istilacı yabancı otların bulaşmasının ve yayılmasının engellenmesi büyük öneme sahiptir. Bu çerçeveden karantina (iç ve dış) tedbirlerinin alınması, bulaşık alanlardan tohumluk, hayvan yemi (mısır ve soya) vb taşınmasının önlenebilmesi veya kısıtlanması, bitkinin sürekli takip edilmesi ve tespit edildiği alanlarda derhal eradikasyonu yoluna gidilmesi (erken uyarı ve müdahale) gerekir. 

2. Küçük alanlarda biçme veya çapalama etkili olabilmektedir. Ancak genel olarak işlemin tekrarlanması ve işlemin bitki tohum dökmeden önce uygulanması gerekir (Fu ve ark., 2012).

3. Toprak işleme bitki ile mücadelede başarı ile uygulanmakta ve yıl içinde popülasyonu önemli ölçüde düşürmektedir (Fu ve ark., 2012).

4. Bitkinin idaresinde biyolojik mücadele opsiyonu son derece kısıtlı olup bitki  üzerinde beslenen organizmaların saptanmasına yönelik de çok az sayıda araştırma bulunmaktadır. Yapılan araştırmalarda da ümitvar bir biyolojik kontrol ajanına rastlanmamıştır (DiTomaso ve ark., 2013).

5. Tarım alanlarında kimyasal mücadele başarı ile uygulanmakta ve bitki ile mücadelede kullanılan çok sayıda herbisit bulunmaktadır (Curran, 2014; Gleason ve Cronquist, 1963; Anonim,  2009h; Anonim,  2014i; Anonim,  2012n; Anonim,  2014p; Anonim,  2014j; Anonim,  2014k; Anonim,  2014l; Anonim,  2014m; Anonim,  2013n; Scott ve ark., 2002). 

6. Tarım alanlarında herbisit uygulamalarında karşılaşılan bazı zorluklar ve  özellikle su kaynakları, çayırlar, ormanlık alanlar ve yol kenarları gibi ekosistemlerde kimyasal mücadele son derece riskli olduğundan farklı mücadele stratejilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla bitkinin idaresinde biyolojik, mekanik, kimyasal savaş vb yöntemlerin entegre olarak ele alındığı entegre mücadele tedbirlerine başvurulması gerekir. 
ÜLKEMİZ İÇİN TAŞIDIĞI MUHTEMEL RİSKLER
Yer yüzünde bitkinin istila ettiği mevcut yayılma alanları ile bitkisel üretim ve biyolojik çeşitlilik üzerine olan olumsuz etkileri yanında  insan ve hayvan sağlığına olan olumsuz etkileri dikkate alındığında şekerci boyası bitkisinin tüm güzelliğine rağmen ülkemiz için önemli riskler barındırdığı anlaşılmaktadır. 

Türkiye'nin sahip olduğu bitkisel ve hayvansal üretim potansiyeli ile sahip olduğu biyolojik ve ekolojik çeşitlik dikkate alındığında başta Karadeniz, Marmara, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz Bölgeleri olmak üzere ülkemiz için; genelde istilacı türlerin özelde ise şerbetçi boyası bitkisinin önemli riskler taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu sebeple bitkinin dağılım alanları ile muhtemel zarar ve risklerini ortaya koyacak detaylı çalışmalara ihtiyaç vardır.

DİĞER

Bitkinin Amerika yerlileri tarafından tıbbi amaçlarla kullanıldığına, genç, sürgünlerin ilkbaharda toplanarak yendiğine, köklerin ise daha sonra yenmek üzere sonbaharda toplanarak kurutulup saklandığına dair bilgiler bulunmaktadır. Ayrıca, iki defa suyu değiştirilerek kaynatılmak suretiyle hazırlanan genç sürgünlerin kuşkonmaza benzer bir tada sahip olduğu ve meyvelerinin kaynatılmasıyla elde edilen sıvının ise gıda renk maddesi olarak kullanıldığı kaydedilmiştir (Sellers ve Ferrell, 2013; Anonim, 2014a; Anonim,   2014d; Ravikiran ve ark., 2011). 

KAYNAKÇA
ANONIM (2014a)  Ohio Perrannial & Biennial Weed Guide, Common Pokeweed, Phtolacca americana, 2014., http://www.oardc.ohio-state.edu/weedguide/singlerecord.asp?id=270
ANONIM (2014b) The Free Encyclopedia, Wikipedia, Phytolacca americana, 2014. http://en.wikipedia.org/wiki/Phytolacca_americana  
ANONIM (2014c) Weedy Wild Flowers Of Illinois, Pokeweed, 2014., http://www.illinoiswildflowers.info/weeds/plants/pokeweed.htm  
ANONIM (2011d) University Of  Delaware, Cooperative Extension Kent County Agriculture, Postemergence Pokeweed Control, 2011., http://extension.udel.edu/kentagextension/tag/pokeweed
ANONIM (2008e) American Cancer Society, Complementary and Alternative Medicine, Pokeweed, 2008,  http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/ complementaryandalternativemedicine/herbsvi  taminsandminerals/pokeweed  
ANONIM (2014f) Flora of Mussouri, Phytolacca americana, Family List MO Vol:3, Page:630 , 2014., http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=11&taxon_id=220010427   
ANONIM (2012g) DAISIE European Invasive Alien Species Gate Way, Phytolacca americana, 2011.,  http://www.europe-aliens.org/speciesFactsheet.do?speciesId=8642  
ANONIM (2009h) University of Delaware , Cooperative Extension Kent County Agriculture, Pokeweed Control , 2009., http://extension.udel.edu/kentagextension/tag/pokeweed/
ANONIM (2014i)  Pennstate Extension , Pest Management, Weed Identification, Pokeweed, 2014., http://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/AG/AG25400.pdf       ANONIM (2014j) County Weed Management in OR and WA, Pokeweed, 2014., http://cwmatest.files.wordpress.com/2012/11/pokeweed.pdf    
ANONIM (2014k) Home & Garden Information Center, Pokeweed, 2014., http://extension.umd.edu/hgic/pokeweed                            
ANONIM (2014l) Christy Sprague Extension and Outreach, pokeweed, 2014.http://extension.cropsci.illinois.edu/fieldcrops/classics/2002/taming.php    
ANONIM (2014m)  SMSU Weed Science, Common Pokeweed, 2014.http://www.msuweeds.com/worst-weeds/common-pokeweed
ANONIM (2013n)  KAREN, Weeds and Their Control; Pokeweed, 2013.http://www.karensgardentips.com/growing-garden-plants/weeds-growing-garden-plants/weeds-and-their-          control-pokeweed-phytolacca-americana
ANONIM (2012o) The National Capital Poison Center, Purple Berries, They Look Alike, Pokeweed, 2012.http://www.poison.org/poisonpost/aug2012/pokeberries.htm  
ANONIM (2014p)  Weed Info.Ca, Pokeweed, Phytolacca americana, 2014.http://www.weedinfo.ca/en/weed-index/view/id/phtam   
ANONIM (2014r)  Oregonlive, Invasive pokeweed; Remove Toxic Plant Carefully, 2014.http://www.oregonlive.com/hg/index.ssf/2014/11/invasive_pokeweed.html
ANONIM (2014s) Forest Preserve District of DuPage County, Top 10 Poisonous Plants of DuPage County's Forest Preserves, Pokeweed, 2014.http://www.dupageforest.com/conservation/managing_natural_resources/dupage_plants_ and_wildlife/plants/top_10_poisonous_plants.aspx
ALLONSY A. (2014) Home guides How to Get Pokeweed, http://homeguides.sfgate.com/rid-pokeweed-75758.htm
BARKER B.E, P. FARNES AND P. H. LAMARCHE (1966) Exposure to Phytolacca Amerıcana (Pokeweed) Peripheral Blood Plasmacytosıs Followıng Systemıc Pediatrics 1966;38;490   1966
BIRRIE H, BALCHA F, ERKO B et. al. (1998) Investigation in the cercaricidal and  .miracidiacidal properties of Endod (Phytolacca dodecandra) berries (type 44) East Afr Med,J 75,5:311-14 Pub Med 9747 oo6
CHUN Y.J., CORRE, V.L. and BRETAGNOLLE F.O. (2011) Adaptive divergence for a fitness-related trait among invasive Ambrosia artemisiifolia populations in France. Molecular Ecology 20, 1378–1388.
DITOMASO, J.M., G.B KYSER (2013). Weed Control in Natural Areas in Western United States. Weed Research and Information Center , University of California .554 pp.
DUFOUR R., DROR J-M (2012) Alien invasive plants in Israel. The Middle East Nature               Conservation Promotion Association, Ahva, Jerusalem, 213pp
FU JP, Li CR, XU JW, CHENG WL, SONG RF, LIU Y. [Prevention and control of invaded plant Phytolacca americana in sandy coastal shelter forests]. Ying Yong Sheng Tai Xue Bao. 2012 Apr;23(4):991-7. Chinese. PubMed PMID: 22803465.
GLEASON, H.A. and A. CROQUIST. 1963. Manual of Plants. p. 284
KARAMI M., SAEIDNIA S., SHAHABI N.,EBRAHIMZADEH MA.,OMRANI N., SALARIAN A. (2009) Anti-nociceptive Activity of Aqueous-methanolic Extract of Phytolacca americana Growing in Iran, Iranian Journal of Pharmaceutical Research 8 (3): 223-226
LI-JUAN D., WEI D., YONG Q.Z., JIN X.L. (2012) Bioguided   fractionation and isolation of esculentoside P from Phytolacca americana L. , Industrial Crops and Products  26 September 2012
BARBIERI L., ARON, G.M.,  IRVIN J.D. and STIRPE    F. (1981), Purification and partial characterization of another form of the antiviral protein from the seeds of Phytolacca americana L. (pokeweed) . Biochem journal, 203, 55-59.
MARK  M. L., STACHLER J.M., JOHNSON B. NICE G. AND BAUMAN T. (2005)   Weed   Control Guide for Ohio and Indiana. Ohio State University
MULLEKUM KATHY VAN.,2011. Pokeweed's Berries are Poisonous to Humans but Birds Love Them,http://www.kentucky.com/2011/09/10/1876381_pokeweeds-berries-are-poisonous.html?rh=1
RAVIKIRAN G. , RAJU AB , VENUGOPAL Y. (2011) Phytolacca americana; A Review , International Journal of Research in Phorma Ceutical and Biomedical Sciences ISSN:2229-3701. Vol:2(3) Jul-Sep 201, www.ijrpbsonline.com
SCOTT A. N., YOUNG B.G., ROSKAMP G.K.. (2002). Common Pokeweed Control in Corn and Soybean. North Central Weed Science Society Abstracts 57:122.
SELLERS B., FERRELL J. (2013) University of Florida, Pasture Weeds, Common Pokeweed, SS-AGR-123 , 2013., http://edis.ifas.ufl.edu/ag254
SEMAGA K., STEDJE B. and BJORNSTAD A. (2001) Analysis of genetic Diversity and Structure in Ethiopian Populations of Phytolacca dodecandra using RPD-Hereditas 135:51-60 Lund, Sweden  ISSN 0018 - 0661 
SHU-QIANG Z. , CHUAN-RONG Z. , JING-WEI X. , DAN z. , ZEN Z.  (2010). Spatial and Temporal Dynamics of Phytolacca americana Seed Rain Under  Robinia Pseudoacacia Forest in Lingshan Bay National Forest Park,Shandong, China. ,Chinese Journal of Plant Ecology , Vol.34., Issue(10)., Doı: 10.3773/j.issn.1005-264x.2010.10.013.
TUBIVES, (2014) Turkish Plants Data Service , Phytolacca Americana ,Taxon Page and General Taxon Information, http://tubives.com/index.php?sayfa=1&tax_id=1990
WILLIAM CURRAN  (2014) Checking the Back Forty , Volume:4 Issue:2 , 2014.http://nydairyadmin.cce.cornell.edu/pdf/cny_newsletter/pdf37_pdf.pdf
XIAOHONG Y., ZHANG B., ZHOU B., WANG N., YANG, J. (2012) Allelopathic Activity of The Extract From Phytolacca americana - an Invasive  Alien Plant. , Journal of Ecology and Rural Environment. , 28 2 139-145.
RESİMLER
  

  .

.
  

  Şekil 1

Şekil 1
  

  Şekil 2

Şekil 2
  

  Şekil 3

Şekil 3
  

  Şekil 4

Şekil 4

POTANSİYEL DAĞILIM HARİTALARI

VİDEOLAR

Google Maps